Leuke weetjes over riemen

Een riem is niet zomaar een stuk leer met een gesp. Het accessoire bestaat al sinds de bronstijd, ergens tussen 2100 en 750 jaar voor Christus, en werd toen gesloten met een simpel knoopje in plaats van een metalen gesp. Zowel mannen als vrouwen droegen hem, puur om kleding op zijn plaats te houden. Vanaf de renaissance werd de riem ook een statussymbool: edellieden versierden hem met edelstenen en kostbaar metaal. In de negentiende eeuw droegen fabrieksarbeiders juist brede, stevige riemen om gereedschap aan te hangen. En de laaghangende broek uit de jaren negentig? Die stijl is terug te voeren op de gevangenis, waar riemen verboden waren vanwege veiligheidsrisico's. Hieronder de opvallendste weetjes, van bronstijd tot ratelgesp.

Ouder dan je zou denken

De riem is een van de oudste kledingaccessoires die we kennen. Al in de bronstijd gebruikten mensen een reep leer om kleding om het middel vast te zetten. Er zat geen gesp aan, maar een eenvoudig knoopje. De metalen gesp die we nu vanzelfsprekend vinden, kwam pas veel later.

Een tijd lang bijna verdwenen

Vanaf ongeveer 1850 raakte de riem als dagelijks kledingstuk uit de mode, behalve in specifieke contexten. In het Wilde Westen droegen vooral mannen een riem; vrouwen droegen destijds veelal jurken, waar geen riem bij paste. Riemen voor vrouwen doken wel terug op in de vroege middeleeuwen, aan het einde van de zeventiende eeuw en tussen 1900 en 1910. 

Statussymbool in plaats van broekhouder

Tijdens de renaissance verschoof de functie van de riem: van puur praktisch naar overduidelijk decoratief. Mannen droegen brede, versierde riemen over hun wambuis, vrouwen strakke riemen om de taille te accentueren. Een riem met een opvallende gesp gold als teken van rijkdom, precies zoals dat eeuwen later ook met logogespen zou gebeuren.

De riem als wapenrek en taillekneller

In de negentiende eeuw kreeg de riem een andere praktische rol: fabrieksarbeiders en bouwvakkers droegen brede, stevige riemen om hun broek op te houden én om gereedschap aan vast te maken. Legerofficieren in onder meer Rusland en Oost-Europa gebruikten een strakke, brede riem juist om hun taille smaller te laten lijken en hun schouders en borstkas breder te laten ogen. Soms droegen ze er zelfs een korset onder.

Waarom hangt de broek zo laag?

De laaghangende broek die vanaf halverwege de jaren negentig populair werd onder jongeren, is terug te voeren op gevangenissen. Riemen werden daar verboden omdat ze als wapen of bij zelfbeschadiging konden worden gebruikt, waardoor broeken van gedetineerden vanzelf lager kwamen te hangen. Die look werd later buiten de gevangenismuren overgenomen als modestijl.

Links of rechts: de gesp verraadt het geslacht

Een herenriem wordt traditioneel tegen de klok in om de middel gedragen, met de gesp aan de linkerkant. Bij een damesriem is dat precies andersom: met de klok mee, gesp rechts. In de praktijk vervaagt dit onderscheid steeds meer, mede door de populariteit van riemen met een groot logo als gesp.

Vijf gaatjes is de standaard

De meeste riemen hebben standaard vijf gaatjes. Bij de juiste maat riem gebruik je het middelste gaatje. Zo voorkom je dat er een te lange lap leer overblijft, of juist te weinig leer om de riem na sluiting nog door de broeklus te steken. Bekijk voor meer tips de maattabel pagina.

Riemen zonder gaatjes

Modernere riemen gebruiken soms een ratelmechanisme: een interne tandstructuur met een automatische gesp zorgt voor traploze verstelling, zonder vaste gaatjes. Handig voor wie net tussen twee maten in valt.

Riem of bretels?

Riemen en bretels vervullen dezelfde functie, maar hebben een andere geschiedenis. Waar de riem al in de bronstijd zijn intrede deed, kwamen bretels pas rond 1736 in de mode. Traditioneel worden de twee niet gecombineerd: kies je voor bretels, dan laat je de riem thuis.

De riem in taal

Het Nederlands kent een paar vaste uitdrukkingen met "riem":

• De broekriem aanhalen — zuiniger gaan leven.
• Iemand een hart onder de riem steken — iemand moed inspreken.
• Uit andermans leer is het goed riemen snijden — gul zijn met andermans eigendom.

Lees ook interessante feitjes over leer in: Leuke weetjes over leer