Leuke weetjes over riemen
Een riem is een riem. Of toch niet? Achter dat smalle strookje leer gaat een verrassend rijke geschiedenis schuil. Van ijsmummies tot middeleeuwse leerlooidorpen en van plantaardige looiprocessen tot gespen die al eeuwenlang op dezelfde plek zitten — riemen zijn stiekem een van de meest onderschatte accessoires met een verhaal. Of je nu nieuwsgierig bent naar de herkomst van leer, de werking van een gesp, of gewoon wil weten waarom een riem doet wat hij doet: dit zijn de weetjes die je niet verwacht.
Leuke weetjes over riemen
Wist je dat de oudste bekende riem meer dan 5.000 jaar oud is? Ötzi, de ijsmummie gevonden in de Alpen in 1991, droeg een leren riem met een tasje eraan. Dat tasje bevatte gereedschap: een boorwerktuig, een krabber en een stukje tondel. De riem was dus al in het Neolithicum niet alleen een kledingstuk, maar ook een draagmiddel.
Wist je dat leer vroeger werd gelooid met eikenschors? Het looiproces — waarbij dierenhuid wordt omgezet in duurzaam leer — werd eeuwenlang gedaan met tannine uit eikenbast. Dit plantaardige looiproces heet vegetabiel looien en duurt maanden tot jaren. Het resultaat is stevig, natuurvriendelijk leer dat met de tijd een mooie patina ontwikkelt. Meer weten over de eigenschappen van leer? Lees dan ook de weetjes over leer.
Wist je dat Nederland zijn eigen leerlooidorpen had? In de Gelderse Vallei, rond plaatsen als Woudenberg en Renswoude, lagen vroeger tientallen leerlooierijen. De streek had alles wat nodig was: eikenbossen voor de tannine, beekwater voor het looiproces en vee in de omgeving. In de negentiende eeuw was dit gebied een van de belangrijkste leerproducerende regio's van Nederland.
Wist je dat de gesp bij heren- én damesriemen aan dezelfde kant zit? Dat klinkt misschien logisch, maar er bestaat een hardnekkig misverstand dat dit verschilt per geslacht, net zoals bij knooprichtingen van kleding. Bij riemen is dat niet zo. Zowel bij heren- als damesriemen zit de gesp, gezien vanuit de drager, aan de linkerkant. Dat is al lang het geval en geldt voor beide.
Wist je dat kunstleer oorspronkelijk werd ontwikkeld voor de automobielindustrie? PVC-leer, ook wel skai of kunstleer genoemd, werd in de jaren vijftig van de twintigste eeuw populair als bekleding voor autostoelen. Het materiaal was goedkoper, waterbestendig en makkelijk schoon te maken. Later vond het zijn weg naar de mode-industrie, onder andere voor riemen en tassen.
Wist je dat de breedte van een riemgesp niets zegt over voor wie de riem bedoeld is? De breedte van een broeklusje bepaalt welke riem je kunt dragen, niet het geslacht van de drager. Een smal lusje vraagt om een smalle riem, een breed lusje om een bredere. Dat is een kwestie van maatvoering, niet van mode.
Wist je dat gespen vroeger van been of hout werden gemaakt? Metalen gespen zoals we die nu kennen, werden pas breed toegepast in de Middeleeuwen. Daarvoor gebruikte men materialen die voorhanden waren: been, gewei, hout of brons. Opgravingen uit de Romeinse tijd laten al eenvoudige gespmechanismen zien, gebruikt voor militaire uitrusting en paardentuig.
Wist je dat de kleur van een gesp bij damesriemen veel vaker varieert dan bij herenriemen? Bij herenriemen is de gesp vrijwel altijd zilverkleurig of donker. Bij damesriemen zie je vaker goud, brons en zilver naast elkaar, en ook de vorm verschilt: ronder, sierlijker, soms decoratief. Dat heeft alles te maken met het feit dat damesriemen het modebeeld volgen, terwijl herenriemen vaker op functionaliteit zijn gericht.
Wist je dat vegetabiel gelooide riemen de enige zijn die echt een patina ontwikkelen? Leer dat chemisch is gelooide (chroomlooiing) verandert nauwelijks van kleur of structuur over de jaren. Vegetabiel gelooide riemen doen dat wel: ze worden donkerder op de plekken die het meest worden aangeraakt en krijgen daardoor een unieke tekening. Dat is geen slijtage, maar een kenmerk van het materiaal.
Wist je dat de gaatjespatronen in heren- en damesriemen op dezelfde manier zijn geplaatst? Er is geen verschil in richting of volgorde van de gaatjes tussen riemen voor heren en dames. Beide typen hebben de gaatjes op dezelfde manier geponst. Het idee dat dit zou verschillen, zoals bij de knooprichting van overhemden en blouses, gaat bij riemen simpelweg niet op.